Trước khi VinFast được vinh danh rầm rộ, đã có Việt Á và Vạn Thịnh Phát được chính quyền trao Huân chương Lao động hạng nhất, hạng nhì lấp lánh. Những tấm huân chương ấy từng được ca ngợi là phần thưởng xứng đáng cho “đóng góp xuất sắc”, cho “tinh thần yêu nước” và “đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế”. Báo chí nhà nước thi nhau đưa tin, lãnh đạo cấp cao bắt tay tươi cười, chụp ảnh lưu niệm. Ai cũng tưởng đó là đỉnh cao vinh quang, là bảo chứng cho sự thành công bền vững.
Nhưng rồi mọi người đều đã thấy kết cục. Việt Á từ “người hùng chống dịch” thành tội đồ tham nhũng nghìn tỷ. Vạn Thịnh Phát từ “tập đoàn bất động sản hàng đầu” biến thành ổ tội phạm lừa đảo 27 tỷ USA quy mô chưa từng có. Huân chương vẫn treo lộng lẫy trên tường, còn chủ nhân thì lần lượt vào tù. Những tấm huy chương từng được trao đi trong ánh đèn sân khấu giờ trở thành bằng chứng mỉa mai cho sự giả tạo và tính toán lạnh lùng của hệ thống.
Quy luật ấy đã rõ như ban ngày: huân chương không phải phần thưởng cho công trạng, mà là “vé số” đánh dấu thời hạn sử dụng. Khi còn giá trị lợi dụng, họ được nâng niu như báu vật; khi món nợ chính trị đã thanh toán xong, khi không còn dầu để vắt, lập tức bị quẳng vào sọt rác lịch sử. Tấm huân chương lấp lánh hôm trước hôm sau thành vật trang trí cho vành móng ngựa. Trong kho vẫn còn hàng ngàn tấm chờ sẵn, cứ thế lôi ra phát tặng rồi thu hồi, như một trò đùa cay nghiệt lặp đi lặp lại. Tặng huân chương là để lùa gà mói túi dân. Người nhận huân chương, người ký duyệt, người trình khen thưởng – cả ba cùng nhúng tay vào vũng bùn tham nhũng. Tội lỗi ấy, ai nặng hơn? Hay cuối cùng, chỉ có dân đen là kẻ gánh chịu hậu quả, còn những tấm huân chương vẫn tiếp tục được đúc ra, chờ đợi những “nạn nhân” tiếp theo trong vòng xoáy quyền lực không bao giờ dừng lại. Vở kịch cũ, kịch bản cũ, chỉ thay đổi tên nhân vật mà thôi.