Với Đặng Tiểu Bình, HCM ôm vai bá cổ và làm thơ tặng, rồi lên án phản thầy hại bạn, và nay 'nào ai chọn được láng giềng'. Với Ponpot, HCM cùng sinh nhật và tình thân, nay hậu duệ Hun Sen bị xem phản chủ ăn cháo đá bát với VN... Quá trình ngoại giao trên, cộng sản Việt Nam (CSVN) đã lấy nhiều xương máu toàn dân đổ ra để một nhóm của họ trục lợi.
Tại lễ 2/9, TBT mời lên khán đài người mẹ có 2 con là bộ đội qua đời ở Campuchia (Camp) trước sự có mặt của Hun Sen. Chẳng biết thật hư sao, lại có ý kiến cho là răn đe đừng có mà trở mặt 'đếch cần'. Trước lần Thái đánh Camp gần đây, đoàn quân đội Thái qua gặp VN (không biết họ tự đi hay VN mời), vừa dừng xung đột đoàn VN lại qua Thái. Không đếm xỉa Camp đã là dằn mặt?! Nay sau 2/9, ở hội nghị kết nối doanh nghiệp sản xuất, phân phối và logistics, Camp cam kết hợp tác kinh tế chặt chẽ với VN.
Chuỗi ứng xử không tự nhiên có. Hai nước đã ký: ghi nhớ 2019 phát triển kết nối hạ tầng thương mại biên giới, hiệp định thương mại biên giới 2024, thỏa thuận thương mại song phương 2025 - 2026. Đến nay VN có 215 dự án đầu tư ở Camp với 3,5 tỷ USD, là quốc gia ASEAN đầu tư nhiều nhất ở 18/25 tỉnh thành. Thêm tuyến biên giới 1.137 km giữa 2 nước với 50 cửa khẩu lớn nhỏ chưa phân định xong hiển nhiên không chỉ quan trọng kinh tế, vẫn chìm khuất nhiều ân oán.
VN qua trồng - khai thác cao su hơn 7.000 ha thuê 1.600 nhân công tại chỗ. Rồi Viettel và Metfone, ngân hàng BIDV, Agribank, Sacombank, bảo hiểm, truyền tải điện, nhập khẩu điện khách sạn, du lịch, bệnh viện giáo dục, bất động sản và hạ tầng, vật liệu xây dựng, khu kinh tế SEZ dọc biên giới... Tất cả đều doanh nghiệp đỏ sân sau và cánh tay nối dài của quan đảng. Quản lý biên giới thì để dân bị 'bán' qua, và tội phạm qua lừa đảo ngược về.
Kinh nghiệm muôn đời là không đầu tư trên đất dữ, nhất là đất CS. Đầu tư vào Trung Quốc (TQ) bị cưỡng ép chuyển giao công nghệ. TQ đầu tư cài bẫy nợ Sri Lanka, Nepal, Bangladesh... bị đe doạ trả báo. VN thân phận thuộc địa kinh tế cho TQ, bị Mỹ áp thuế. VN cũng mất nửa triệu USD khai thác dầu khí Venezuela; nay đầu tư Campuchia càng lớn lên chưa hẳn không bị 'úp sọt'. Làm ăn ở thể chế CS rất nguy hiểm do luật rừng không đề cao quyền tư hữu bất khả xâm phạm. Cũng vì vậy, VN chưa được công nhận thị trường tự do đầy đủ.
Người mẹ ở 2/9 được đề cao 'đức hy sinh' chỉ là bình phong. Hàng chục triệu thương vong do người CS gây ra trước 1975, biên giới phía Bắc, biên giới Tây Nam và đồn trú ở Camp 10 năm, trên rừng dưới biển... - đảng CS không cần nhớ. Máu xương công sức đổ ra để họ so kè, dằn mặt tranh chia địa bàn ảnh hưởng. Cuộc chiến các nhóm đảng gây ra làm dân lành thiệt hại, nay 'cả một thời đểu cáng lên ngôi' để đảng trước tiên hưởng lợi.
T.L