Bật mí cuộc họp báo của ông Trump khiến NATO, Greenland "ngồi trên đống lửa"
 

Trong cuộc họp báo mới đây tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ tái khẳng định ý định với Greenland, đặt dấu hỏi về độ tin cậy của NATO và khơi lại hàng loạt bất mãn cũ - khiến các đồng minh vội vã tìm cách đoán xem ông sẵn sàng đi xa tới đâu, theo Kyiv Post.

Khi Tổng thống Donald Trump cho phép phóng viên đặt câu hỏi, mọi người trong phòng họp báo Nhà Trắng gần như đã đoán được hướng đi của cuộc trao đổi.

Trong gần một giờ trước đó, ông Trump điểm lại điều mà các trợ lý gọi là “365 chiến thắng trong 365 ngày”, điểm lại các thành tựu năm đầu nhiệm kỳ và nhắc lại những tuyên bố quen thuộc về NATO, việc không được trao Nobel và các lãnh đạo thế giới mà theo ông “đối xử rất tử tế” khi ông có mặt.

Rồi đến Greenland. Khi được hỏi ông sẵn sàng đi xa đến mức nào để giành quyền kiểm soát hòn đảo Bắc Cực từ tay Đan Mạch, ông Trump chỉ đáp ba từ gây chấn động các thủ đô hai bờ Đại Tây Dương: “Rồi các anh sẽ biết".

Vài giờ sau, Không lực Một cất cánh sang Thụy Sĩ, mang theo vị Tổng thống Mỹ đã biến một ý tưởng tưởng như đã ngủ yên thành một quả lựu đạn ngoại giao thực sự - và mở màn cho sự xuất hiện đầy căng thẳng tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Kyiv Post bình luận.
Lời cảnh báo trước Davos

Ông Trump đến Davos sau một tuần gia tăng áp lực lên các đồng minh châu Âu, đe dọa áp thuế với các đối tác NATO và không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để giành Greenland, nơi ông cho là Mỹ cần “vì an ninh quốc gia và thậm chí là an ninh toàn cầu”.

“Chúng tôi có rất nhiều cuộc gặp về Greenland. Và tôi nghĩ mọi thứ sẽ diễn ra rất tốt”, ông Trump nói.

Tuy nhiên, phía sau hậu trường, phản ứng hoàn toàn trái ngược. Một trợ lý quốc hội Mỹ cho biết các nhà lập pháp “sốc trước cách Tổng thống coi nhẹ sự ổn định của liên minh”.

“Nhiều người nghĩ đây chỉ là đòn bẩy. Giờ thì nghe giống như một yêu sách lãnh thổ thực sự - điều mà NATO không được xây dựng để chịu đựng", vị trợ lý này nói.

Các nhà ngoại giao phương Tây đã mô tả về hàng loạt cuộc điện thoại khẩn giữa các thủ đô châu Âu sau cuộc họp báo.

“Câu ‘rồi các anh sẽ biết’ nghe như một lời đe dọa. Không ai biết ông ấy ám chỉ thuế quan, căn cứ quân sự hay điều gì tồi tệ hơn", một quan chức nói.
Công khai nghi ngờ NATO sẽ bảo vệ Mỹ

Trong cuộc họp báo, ông Trump tiếp tục tự khắc họa mình vừa là cứu tinh vừa là người hoài nghi lớn nhất của NATO.

“Tôi làm cho NATO nhiều hơn bất kỳ người nào còn sống hay đã chết", đương kim Tổng thống Mỹ tuyên bố, nhắc lại chiến dịch gây áp lực buộc đồng minh chi 5% GDP cho quốc phòng.

“NATO chỉ mạnh khi có chúng ta. Không có Mỹ, NATO không mạnh”, ông Trump nói.

Ông cũng công khai nghi ngờ việc NATO có bảo vệ Mỹ hay không – phát biểu khiến nhiều thủ đô khó chịu, nhất là khi Điều 5 chỉ từng được kích hoạt một lần, sau vụ 11/9 để hỗ trợ Washington.

“Nếu Tổng thống Mỹ công khai nghi ngờ Điều 5 trong khi đòi lãnh thổ từ một đồng minh, đó là thời khắc mang tính sống còn với liên minh”, một quan chức phương Tây nhận định.
Khen và chê Châu Âu

Ông Trump còn nhắc lại mối bất hòa với Na Uy về giải Nobel Hòa bình, tuyên bố ông đã “giải quyết 8 cuộc chiến”, và gợi ý một “Hội đồng Hòa bình” mới có thể thay thế Liên Hợp Quốc.

Ông vừa khen vừa chê các lãnh đạo châu Âu, nói rằng họ “đối xử rất tử tế” khi ông có mặt, nhưng “trở nên cứng rắn” khi ông vắng mặt. Ông cũng chỉ trích châu Âu về nhập cư và năng lượng.

Dù đi chệch nhiều hướng, thông điệp trung tâm của Tổng thống Mỹ vẫn quay lại Greenland. Trump khẳng định người dân trên đảo sẽ hoan nghênh Mỹ tiếp quản, dù thừa nhận ông chưa hề nói chuyện với họ – trái ngược với các cuộc biểu tình phản đối tại Greenland và sự phản bác thẳng thừng từ châu Âu.

Ông Trump tỏ ra không lo ngại nguy cơ rạn nứt NATO: “Một điều gì đó rất tốt đẹp sẽ xảy ra cho tất cả mọi người”, ông nói.

Nhưng ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa, nhiều người thừa nhận cử tri đang “bối rối và bất an” khi Greenland hay thậm chí Venezuela bất ngờ trở thành trọng tâm của khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết”.

Dù ông Trump nói bài phát biểu tại Davos sẽ nhấn mạnh về “những thành công to lớn trong một năm qua”. Tuy nhiên, các quan chức phương Tây cho rằng Greenland sẽ phủ bóng mọi cuộc gặp bên lề, khi các đồng minh tìm kiếm sự rõ ràng mà ông vẫn né tránh.

“Vấn đề không chỉ là chính sách. Mà là sự bất định. Không ai biết ‘rồi các anh sẽ biết’ thực sự có nghĩa gì", một nhà ngoại giao châu Âu nói.