Hàn Tín được ví như “Binh Tiên”, vậy “Binh Thần” trong lịch sử Trung Quốc là ai?
 

Lý Tĩnh không chỉ là danh tướng bách chiến bách thắng mà còn là người được hậu thế tôn xưng là “Binh Thần”, một cách gọi hiếm hoi dành cho những bậc có năng lực dụng binh đạt đến cảnh giới gần như thần diệu.

Lý Tĩnh là một trong những nhân vật đặc biệt nhất trong lịch sử quân sự Trung Quốc thời phong kiến, bởi ông không chỉ là danh tướng bách chiến bách thắng mà còn là người được hậu thế tôn xưng là “Binh Thần”, một cách gọi hiếm hoi dành cho những bậc có năng lực dụng binh đạt đến cảnh giới gần như thần diệu. Sinh năm 571 dưới thời Bắc Chu, trong một gia đình vọng tộc nhiều đời làm quan và có truyền thống võ nghiệp, Lý Tĩnh sớm bộc lộ tư chất khác thường. Ngay từ thuở thiếu thời, ông đã nổi tiếng văn võ song toàn, thông hiểu kinh sử, đặc biệt có năng khiếu về lý luận quân sự. Cậu ruột của ông là Hàn Cầm Hổ, danh tướng nhà Tùy, từng đánh giá rằng trong số những người có thể cùng mình bàn luận sâu về binh pháp Tôn Tử và Ngô Khởi, chỉ có Lý Tĩnh là đủ tầm. Nhận xét ấy không chỉ là lời khen của người thân, mà về sau lịch sử đã chứng minh nó hoàn toàn xác đáng.

So với Hàn Tín – vị đại tướng giúp Lưu Bang lập nên nhà Hán – Lý Tĩnh thường được đặt ngang hàng, thậm chí trong mắt nhiều sử gia, ông còn vượt trội ở một số phương diện. Hàn Tín nổi tiếng với những trận đánh quy mô lớn, lấy ít thắng nhiều, dùng mưu kế biến hóa khôn lường, nhưng cuộc đời lại kết thúc bi thảm vì nghi kỵ chính trị. Lý Tĩnh thì khác: ông không chỉ dụng binh như thần mà còn hiểu rất rõ đạo làm tôi trong một triều đại cường thịnh, biết lúc tiến, lúc lui, biết lập công nhưng cũng biết tự giữ mình. Chính điều đó khiến sự nghiệp của ông vừa rực rỡ trên chiến trường, vừa trọn vẹn trong chính trị, điều mà rất ít đại tướng trong lịch sử Trung Hoa có thể làm được.



Con đường quan lộ của Lý Tĩnh khởi đầu không hề thuận lợi. Dù tài năng nổi bật, suốt nửa đầu cuộc đời, ông chỉ đảm nhiệm những chức quan nhỏ. Một phần vì hoàn cảnh chính trị rối ren cuối thời Tùy, phần khác vì những mối liên lụy với gia tộc họ Dương khiến ông bị nghi kỵ. Khi phong trào khởi nghĩa chống Tùy bùng nổ khắp nơi, Lý Tĩnh vẫn giữ lòng trung với triều đình cũ, thậm chí từng tìm cách báo tin cho Tùy Dạng Đế về động thái của Lý Uyên. Nhưng thời thế xoay vần quá nhanh, Tùy triều sụp đổ, nhà Đường được thành lập, Lý Tĩnh rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Chỉ nhờ bản lĩnh, khí phách và con mắt tinh đời của Lý Uyên cùng Lý Thế Dân, ông mới được giữ mạng và có cơ hội bước vào hàng ngũ tướng lĩnh nhà Đường.

Từ đây, tài năng quân sự của Lý Tĩnh mới thực sự có đất dụng võ. Trong chiến dịch diệt nước Lương của Tiêu Tiển, Lý Tĩnh đã thể hiện một tư duy chiến lược vượt xa thông thường. Ông chủ trương lợi dụng thiên thời – mưa lớn, nước sông dâng cao – để vượt Trường Giang tấn công khi đối phương mất cảnh giác. Không chỉ dừng ở việc đánh thắng trận đầu, ông còn tính toán sâu xa đến tâm lý của viện binh địch, dùng chính những chiến thuyền bỏ trôi trên sông để tạo ra ảo giác rằng kinh đô đã thất thủ, khiến quân cứu viện chùn bước. Nhờ đó, Giang Lăng nhanh chóng bị cô lập và sụp đổ, Tiêu Tiển bị bắt, nước Lương diệt vong. Đây là một ví dụ điển hình cho phong cách dụng binh của Lý Tĩnh: không chỉ thắng bằng sức mạnh quân sự mà còn thắng bằng trí tuệ và sự thấu hiểu lòng người.

Sau đó, trong chiến dịch dẹp Phụ Công Thạch, Lý Tĩnh tiếp tục chứng minh khả năng điều binh khiển tướng linh hoạt. Trước một đối thủ cố thủ, không chịu giao chiến, ông không nóng vội mà chủ động cắt nguồn lương thảo, buộc địch phải xuất quân trong thế bất lợi. Những trận đánh sau đó đều diễn ra đúng theo dự liệu của ông, khiến Phụ Công Thạch nhanh chóng tan rã và bị bắt. Đường Cao Tổ từng nhận xét rằng ngay cả những danh tướng lừng lẫy như Bạch Khởi, Hàn Tín, Vệ Thanh hay Hoắc Khứ Bệnh cũng khó vượt qua được Lý Tĩnh về mức độ toàn diện.

Tuy nhiên, đỉnh cao sự nghiệp quân sự của Lý Tĩnh nằm ở các chiến dịch đối ngoại dưới thời Đường Thái Tông. Trận diệt Đông Đột Quyết năm 629–630 là một chiến công kinh điển trong lịch sử quân sự Trung Quốc. Chỉ với 3.000 kỵ binh tinh nhuệ, Lý Tĩnh đã bất ngờ vượt qua vùng Âm Sơn giữa mùa đông băng giá, đánh thẳng vào trung quân của Hiệt Lợi Khả hãn. Đòn đánh táo bạo này khiến toàn bộ cục diện chiến tranh đảo ngược trong thời gian ngắn. Đông Đột Quyết – thế lực từng uy hiếp nghiêm trọng biên cương phương bắc – hoàn toàn sụp đổ, Khả hãn bị bắt sống, quý tộc và bộ chúng lần lượt quy phục nhà Đường. Chiến thắng này không chỉ mở rộng lãnh thổ hàng ngàn dặm mà còn đặt nền móng cho thời kỳ thịnh trị Trinh Quán.

Chưa dừng lại ở đó, khi đã ngoài 60 tuổi, Lý Tĩnh vẫn được triệu ra cầm quân đánh Thổ Cốc Hồn. Đối mặt với địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt và chiến thuật đốt cỏ cắt lương của đối phương, ông không chọn cách đối đầu trực diện mà quyết định hành quân bộ, vượt núi tuyết, vòng ra phía sau quân địch để tập kích. Đòn đánh bất ngờ ấy khiến quân Thổ Cốc Hồn tan vỡ, Khả hãn bị giết, quốc gia này hoàn toàn khuất phục. Một lần nữa, thiên hạ phải thừa nhận rằng khả năng đánh vào chỗ không ngờ tới chính là “thần khí” của Lý Tĩnh.

Những chiến công liên tiếp ấy khiến nhà Đường trở thành cường quốc hàng đầu Đông Á và Trung Á. Lý Tĩnh được phong tước Vệ Quốc công, giữ nhiều chức vụ trọng yếu, từng đảm nhận vai trò tương đương tể tướng. Tuy nhiên, khác với nhiều võ tướng khác, ông luôn giữ thái độ khiêm nhường, cẩn trọng. Đường Thái Tông từng muốn phong cho ông hàm Binh mã Đại Nguyên soái, nhưng Lý Tĩnh từ chối vì sợ công cao át chủ. Ông hiểu rằng một danh tướng muốn có kết cục tốt không chỉ cần thắng trận mà còn phải biết tự kiềm chế.

Chính vì vậy, Lý Tĩnh trở thành một trong số rất ít những đại danh tướng trong lịch sử Trung Quốc vừa lập công cái thế vừa được hưởng trọn vẹn tuổi già, không rơi vào bi kịch như Hàn Tín hay Bạch Khởi. Những cuộc đối thoại của ông với Đường Thái Tông về binh pháp được hậu thế ghi chép lại thành “Lý Vệ Công binh pháp”, trở thành một phần quan trọng trong “Vũ kinh thất thư”, bộ binh thư mà mọi tướng lĩnh thời phong kiến đều phải học.

Năm 649, Lý Tĩnh qua đời, chỉ ít tháng trước khi Đường Thái Tông băng hà. Ông được an táng trọng thể bên cạnh Chiêu Lăng, thụy hiệu Cảnh Vũ. Nhìn lại cả cuộc đời, Lý Tĩnh không chỉ là một danh tướng bách chiến bách thắng mà còn là hiện thân của trí tuệ quân sự, đạo làm tôi và nghệ thuật tồn tại trong chính trường. Chính vì thế, việc ông được tôn xưng là “Binh Thần” không phải là lời ca ngợi khoa trương, mà là sự thừa nhận xứng đáng của lịch sử đối với một con người đã đưa nghệ thuật chiến tranh lên đến đỉnh cao.

Vietbf @ Sưu tầm