Ba lý do Tổng thống Trump không cần Greenland khi xây dựng Vòm Vàng
 

Theo thiết kế, phần lớn lá chắn phòng thủ Vòm Vàng mang dấu ấn của Tổng thống Donald Trump thậm chí không được đặt trên mặt đất.


Tổng thống Trump thông báo về hệ thống Vòm Vàng. Ảnh: Nhà Trắng

Theo tờ Politico ngày 14/1, Tổng thống Trump đã đưa ra lý do mới để giải thích cho mong muốn sở hữu đảo Greenland của Đan Mạch. Đó là hòn đảo này cần thiết để phát triển lá chắn phòng thủ tên lửa Vòm Vàng. Ông Trump nói trong một bài đăng trên Truth Social: “Mỹ cần Greenland vì mục đích an ninh quốc gia. Điều đó có ý nghĩa sống còn đối với Vòm Vàng mà chúng ta đang xây dựng”.

Vòm Vàng là một lá chắn phòng thủ nhiều tầng được thiết kế để chặn các vật thể bay hướng tới nước Mỹ. Năm 2025, Tổng thống Trump đã công bố kế hoạch trị giá 175 tỷ USD trong ba năm, dù đưa ra rất ít thông tin về nguồn tiền để xây dựng chương trình này.

Để đạt mục tiêu với Vòm Vàng, Tổng thống Trump không cần chiếm giữ đảo Greenland của Đan Mạch. Mỹ đã có quyền tiếp cận cần thiết tại Greenland để bố trí các hệ thống đánh chặn có thể bắn hạ tên lửa đối phương. Ngoài ra, Mỹ cũng có những địa điểm khác có thể đặt các hệ thống phòng thủ tương tự, như New York hoặc Canada, nếu nhiều hệ thống đánh chặn thực sự được triển khai trên mặt đất, thay vì trong không gian như dự kiến.

Một cựu quan chức quốc phòng bình luận: “Cách đúng đắn để Mỹ phối hợp với một đồng minh nhằm cải thiện phòng thủ lãnh thổ, dù thông qua bổ sung radar, ăng ten liên lạc hay thậm chí là các địa điểm đặt hệ thống đánh chặn, là hợp tác với đồng minh đó. Nếu tăng cường phòng thủ lãnh thổ thực sự là mục tiêu, thì chính quyền Mỹ đang khởi đầu theo một cách không hề tốt”.

Có ba lý do cho thấy Vòm Vàng hầu như không liên quan đến mong muốn của ông Trump trong việc kiểm soát Greenland.

Tổng thống Trump chỉ cần đề nghị Đan Mạch

Mỹ hiện diện quân sự tại Greenland thông qua căn cứ không gian Pituffik. Căn cứ này hoạt động theo một thỏa thuận quốc phòng năm 1951 với Đan Mạch, cho phép Mỹ thường xuyên tiếp cận hòn đảo Greenland. Căn cứ này là một tiền đồn then chốt để phát hiện các mối đe dọa từ Bắc Cực, dù hiện không triển khai bất kỳ hệ thống đánh chặn nào.

Theo cựu quan chức và một chuyên gia quốc phòng, nếu Lầu Năm Góc muốn bố trí các hệ thống đánh chặn hoặc thêm nhiều cảm biến trên đảo, Mỹ hoàn toàn có thể phối hợp với Đan Mạch để thực hiện.

Ông Todd Harrison, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, cho biết Greenland đã là một phần của mạng lưới phòng thủ tên lửa lãnh thổ và giám sát không gian của Mỹ trong nhiều thập kỷ và sẽ tiếp tục đảm nhiệm vai trò đó trong khuôn khổ Vòm Vàng.

Ông Harrison nói: “Chúng ta đã có quyền tiếp cận không hạn chế đối với những gì cần thiết cho Vòm Vàng tại Greenland, nhưng Tổng thống lại phát biểu như thể ông không biết điều đó. Những tuyên bố của ông về Greenland tách rời thực tế”.

Tổng thống Trump có thể chọn một nơi khác thuộc Mỹ

Greenland có thể là một địa điểm phù hợp để triển khai các hệ thống đánh chặn đặt trên mặt đất nhằm chặn các tên lửa phóng từ Nga và Trung Đông hướng về Mỹ. Tuy nhiên, Mỹ có những vị trí khác để đặt hệ thống đánh chặn và không vị trí nào đòi hỏi phải chiếm đoạt lãnh thổ của một quốc gia khác, vốn là một hành động có thể phá vỡ liên minh NATO.

Cựu quan chức quốc phòng cho biết Lầu Năm Góc đã xem xét nhiều địa điểm để đặt hệ thống đánh chặn, trong đó Fort Drum (một căn cứ lục quân ở phía bắc bang New York) thường xuyên đạt yêu cầu trong các đợt đánh giá chuyên sâu của Cơ quan Phòng thủ Tên lửa. Người này nói: “So với Fort Drum, có vẻ Greenland không phải là một địa điểm tốt hơn cho các hệ thống đánh chặn như vậy”.

Thượng nghị sĩ Dan Sullivan (bang Alaska) cũng cho rằng bang Alaska có thể đóng vai trò then chốt trong bố trí các hệ thống đánh chặn.

Phần lớn lá chắn phòng thủ được đặt trong không gian

Khẳng định của Tổng thống Trump rằng Mỹ cần Greenland cho Vòm Vàng cũng đặt ra câu hỏi về hình dạng thực sự của kiến trúc phòng thủ trị giá hàng chục tỷ USD này. Lầu Năm Góc phần lớn đã tránh thảo luận công khai về tổng chi phí.

Ban đầu, các quan chức hình dung phần lớn hệ thống Vòm Vàng sẽ được đặt phía trên Trái Đất. Một cấu phần then chốt của Vòm Vàng là các hệ thống đánh chặn đặt trong không gian vốn là những vũ khí quay quanh hành tinh có khả năng bắn hạ tên lửa đang bay tới.

Tuy nhiên, nếu chuyển các hệ thống phòng thủ tên lửa lên không gian thì sẽ cần ít hệ thống đặt trên mặt đất hơn, qua đó làm mất đi tầm quan trọng của việc phải có thêm đất đai cho nỗ lực này.

Một cựu quan chức quốc phòng nói: “Nếu mạng lưới cảm biến và các biện pháp phòng thủ của Vòm Vàng chủ yếu đặt trong không gian theo kế hoạch hiện nay, thì Greenland vẫn có thể có giá trị. Nhưng mức độ quan trọng sẽ thấp hơn so với kiến trúc phòng thủ trên mặt đất”.

VietBF@sưu tập