Đảng Cộng hòa quay lưng với ông Trump do đã tìm cách cho điều tra về hình sự Chủ tịch Fed
 

Cuộc điều tra của Bộ Tư Pháp (DOJ) nhắm vào Chủ tịch Fed ông Jerome Powell đang thổi bùng lên nhiều bất đồng trong nội bộ đảng Cộng hòa, đe dọa làm tê liệt các sự đề cử về nhân sự của Tổng thống Donald Trump.

Cuộc điều tra nhắm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ông Jerome Powell đang làm dấy lên làn sóng phản đối hiếm hoi trong nội bộ đảng Cộng hòa, đồng thời đe dọa trực tiếp các kế hoạch nhân sự của Tổng thống Donald Trump đối với Ngân hàng Trung ương đầy quyền lực nhất thế giới.

Sự căng thẳng đã bùng phát sau khi ông Powell lên tiếng tố cáo Bộ Tư pháp (DOJ) mở cuộc điều tra theo phán quyết của đại bồi thẩm đoàn với mục đích gây sức ép và đe dọa tính cách độc lập của Fed. Hành động này ngay lập tức đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ một số nghị sĩ Cộng hòa chủ chốt tại Thượng viện.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed). (Ảnh: Reuters)

Nguy cơ xung đột về pháp lý
Thượng nghị sĩ Thom Tillis, vốn là thành viên có ảnh hưởng lớn trong Ủy ban Ngân hàng Thượng viện và sẽ không ra tái tranh cử, tuyên bố sẽ cho phong tỏa mọi sự đề cử của ông Trump vào Fed cho đến khi sự việc này được làm sáng tõ.

Theo ông Tillis, những gì đang xảy ra cho thấy có nhiều nỗ lực rõ ràng nhằm làm suy yếu tính cách độc lập của Ngân hàng Trung ương, nền tảng then chốt của chính sách tiền tệ của Hoa Kỳ.

Lời đe dọa này được xem là rào cản lớn đối với Tòa Bạch Óc. Với mức tương quan về ghế sít sao 13-11 tại Ủy ban Ngân hàng, chỉ cần một nghị sĩ Cộng hòa quay lưng cũng đủ khiến cho các sự đề cử nhân sự Fed sẽ rơi vào bế tắc.

Trong khi đó, quy định Thượng viện yêu cầu tối thiểu phải có 60 phiếu để đưa một sự đề cử gây tranh cãi ra khỏi Ủy ban, một kịch bản gần như không thể xảy ra nếu không có sự ủng hộ của phe Dân chủ.

Trưởng khối phe đa số Thượng viện ông John Thune có thừa nhận nguy cơ xung đột về pháp lý với Fed sẽ khiến cho quá trình phê chuẩn nhân sự sẽ trở nên "đặc biệt khó khăn".

Ông nhấn mạnh đến sự độc lập của Fed trong các hoạch định về chính sách tiền tệ là điều không thể bị chính trị hóa, đồng thời cảnh cáo về lời cáo buộc nhằm vào ông Powell "phải thực sự nghiêm trọng và có chứng cứ rõ ràng".

Theo Axios, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã cảnh cáo Tổng thống Trump rằng cuộc điều tra có thể gây ra tác động tiêu cực đến thị trường tài chính và làm xáo trộn niềm tin của giới đầu tư. Đáng chú ý hơn, Văn phòng Công tố Mỹ tại Washington D.C.được cho là đã khởi động cuộc điều tra mà không hề thông báo trước cho Bộ Tài chính, Tòa Bạch Ốc hay lãnh đạo Bộ Tư pháp.

Khủng hoảng về niềm tin

Tòa Bạch Ốc tìm cách cho hạ nhiệt sự căng thẳng này. Thư ký báo chí bà Karoline Leavitt khẳng định Tổng thống Trump không có chỉ thị DOJ cho điều tra và vẫn tin tưởng vào tính cách độc lập của Fed. Tuy nhiên, bà đồng thời công kích năng lực điều hành của ông Powell, cho rằng Chủ tịch Fed "đã làm việc không hiệu quả".

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski tuyên bố sẽ cùng ông Tillis chặn các sự đề cử về nhân sự Fed mới, gọi cuộc điều tra là "nỗ lực cưỡng ép mang động lực chính trị". Một số nghị sĩ khác trong Ủy ban Ngân hàng, như ông Dave McCormick và ông Kevin Cramer, cho biết họ không tin ông Powell phạm tội và kêu gọi nên sớm chấm dứt vụ điều tra này.

Làn sóng phản đối còn vượt ra ngoài Quốc hội. Ba vị cựu Chủ tịch Fed và bốn vị cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ, thuộc cả hai đảng, đã ra bản tuyên bố chung lên án cuộc điều tra nói trên, cảnh cáo điều đó có thể phá vỡ nền tảng độc lập lâu đời của Ngân hàng Trung ương.

"Hành vi này thường chỉ xuất hiện ở các quốc gia có thể chế yếu, gây ra hậu quả nghiêm trọng cho tình trạng lạm phát và toàn bộ nền kinh tế. Nó sẽ không có chỗ đứng tại Mỹ, nơi mà thượng tôn pháp luật là nền tảng cho các thành công về kinh tế", tuyên bố này có nêu rõ.

Về phần mình, ông Powell cho biết cuộc điều tra có liên quan đến lời khai của ông trước Quốc hội hồi tháng 6 về dự án cải tạo trụ sở Fed, song nhấn mạnh rằng, cần phải nhìn nhận sự việc trong bối cảnh rộng hơn của các sức ép và đe dọa kéo dài nhằm vào Ngân hàng Trung ương.

"Vấn đề cốt lõi là liệu rằng Fed có còn được quyết định lãi suất dựa trên số liệu thống kê đầy đủ và điều kiện thực tế trong nền kinh tế hay không, hay là chính sách tiền tệ sẽ bị dẫn dắt bởi áp lực và sự đe dọa mang nặng màu sắc chính trị", ông Powell cảnh cáo.

Cuộc đối đầu giữa Tòa Bạch Ốc và Fed, vốn đã âm ỉ trong nhiều tháng qua khi ông Trump liên tục thúc ép phải cho cắt giảm lãi suất nhiều hơn, nay đang bước sang giai đoạn căng thẳng hơn, đặt ra câu hỏi lớn về ranh giới giữa quyền lực chính trị và sự độc lập có truyền thống lâu đời của Ngân hàng Trung ương Mỹ.