Bác sĩ chỉ cách né 'khung giờ tử thần' của đột quỵ
 

Sự thay đổi đột ngột trạng thái từ ngủ sang thức khiến máu đặc hơn và huyết áp dao động mạnh, biến buổi sáng trở thành thời điểm nguy hiểm nhất đối với mạch máu não.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nhận định dù đột quỵ có thể ập đến bất cứ lúc nào, buổi sáng luôn tiềm ẩn rủi ro cao nhất. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự biến đổi sinh lý mạnh mẽ khi cơ thể khởi động ngày mới. Sau giấc ngủ dài 6-8 tiếng, cơ thể mất lượng nước đáng kể qua đường hô hấp và mồ hôi. Tình trạng này khiến độ nhớt của máu tăng cao (máu đặc), tạo điều kiện thuận lợi cho các cục máu đông hình thành và di chuyển, gây tắc nghẽn mạch não.


Tập thể dục buổi sáng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, cần thận trọng. Ảnh minh họa: Men's Health.

Đồng thời, khoảng thời gian 7-8h sáng là lúc nồng độ cortisol - hormone giúp cơ thể tỉnh táo và ứng phó stress - đạt đỉnh. Cortisol tăng cao khiến mạch máu trở nên nhạy cảm hơn với các tác nhân co mạch, làm tăng huyết áp và dễ gây bong tróc các mảng xơ vữa không ổn định.

Trên nền tảng sinh lý nhạy cảm đó, những thói quen tưởng chừng vô hại như bật dậy đột ngột khỏi giường, đi vệ sinh gấp gáp vào ban đêm hoặc tắm nước nhiệt độ không phù hợp trở thành "kíp nổ" kích hoạt tai biến. Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh nguy cơ này đặc biệt nghiêm trọng ở nhóm người trung niên và cao tuổi có bệnh lý nền như tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim hay xơ vữa động mạch.

Để hóa giải rủi ro trong "khung giờ đỏ", chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc "chậm và ấm". Việc đầu tiên cần làm ngay khi thức giấc là uống 200-300 ml nước ấm. Hành động đơn giản này giúp bù nước tức thì, làm loãng máu và khơi thông tuần hoàn, đặc biệt quan trọng với người đang dùng thuốc lợi tiểu.

Thay vì vùng dậy ngay khi mở mắt, mọi người nên dành khoảng một phút nằm tại chỗ hít thở sâu, co duỗi tứ chi, sau đó ngồi ở mép giường vài phút để cơ thể thăng bằng rồi mới đứng dậy. Nếu cần đi vệ sinh ban đêm, người dân nên bật đèn ngủ đủ sáng, uống một chút nước và di chuyển chậm rãi, có điểm tựa để tránh té ngã do tụt huyết áp tư thế.

Với thói quen tắm gội, nhiệt độ nước lý tưởng nên duy trì ở mức 37-40 độ C. Quy trình tắm cần thực hiện theo thứ tự từ chân, tay lên thân mình rồi mới đến đầu để mạch máu kịp thích nghi, tránh sốc nhiệt. Phòng tắm cần kín gió, trang bị thảm chống trượt và tay vịn.

Bác sĩ cũng lưu ý không nên tập thể dục cường độ cao ngay trong 5-10 phút đầu sau khi dậy. Thời điểm lý tưởng để vận động là 30-60 phút sau khi thức, khi huyết áp đã ổn định. Trong những ngày rét đậm, người dân cần mặc đủ ấm, hạn chế ra ngoài quá sớm; nếu bắt buộc phải ra ngoài, cần khởi động kỹ trong nhà để mạch máu quen dần với nền nhiệt thấp. Bên cạnh đó, việc kiểm soát tốt các chỉ số mỡ máu, đường huyết và duy trì lối sống lành mạnh, giảm muối, bỏ thuốc lá là "lá chắn" dài hạn quan trọng nhất.

VietBF@sưu tập