VietBF - USA Cúm H3N2 “subclade K” tràn khắp nước Mỹ: bệnh viện quá tải, trẻ em tử vong tăng, sởi tái bùng phát

Sau một tuần được mô tả là “kỷ lục” về mức độ hoạt động của cúm, nước Mỹ bước sang đầu tháng 1 với một sự thật lạnh người: số ca nhập viện và tử vong vẫn tiếp tục đi lên. Chỉ riêng tuần kết thúc ngày 3/1, khoảng 40.000 người đã phải vào bệnh viện vì cúm — tăng khoảng 10% so với tuần trước đó. Tính trung bình, tỉ lệ nhập viện vì cúm đã lên khoảng 12 ca trên mỗi 100.000 dân.

CDC ước tính từ đầu mùa đến nay đã có ít nhất 15 triệu ca mắc, khoảng 180.000 ca nhập viện và 7.400 ca tử vong liên quan cúm. Điều đáng lo là các chỉ số có lúc “hạ nhiệt” nhẹ không hẳn vì dịch đã qua đỉnh, mà có thể chỉ vì kỳ nghỉ khiến người ta đi khám ít hơn hoặc báo cáo chậm hơn.

Trẻ em bị đánh trúng nặng: 17 ca tử vong, Boston đau xót báo động
Người cao tuổi vẫn là nhóm dễ phải nhập viện nhất, nhưng trẻ em — đặc biệt là trẻ rất nhỏ — đang trở thành nỗi ám ảnh mới của mùa cúm năm nay. CDC cho biết số trẻ em tử vong vì cúm trong mùa này đã lên 17 trường hợp; chỉ trong một tuần đã ghi nhận thêm 8 ca mới.

Tại Massachusetts, có ít nhất 4 ca tử vong nhi khoa, trong đó Boston ghi nhận hai em bé chưa đầy 2 tuổi. Giới y tế thành phố cảnh báo cúm không phải lúc nào cũng “nhẹ như cảm” — với trẻ dưới 2 tuổi, nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn. Phụ huynh được khuyến cáo cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên tiêm ngừa sớm nhất có thể, và phải đưa trẻ đi khám ngay nếu có dấu hiệu nặng như khó thở, tiểu ít, sốt cao dai dẳng, lừ đừ bất thường/khó đánh thức.

H3N2 “subclade K” áp đảo: vì sao mùa cúm năm nay dai dẳng
Trong các mẫu virus được báo cáo, cúm A(H3N2) đang chiếm ưu thế rõ rệt. Đáng chú ý, trong số các chủng H3N2 được CDC phân tích thêm về mặt di truyền từ cuối tháng 9/2025, phần áp đảo thuộc về một nhánh mới gọi là “subclade K”.

Điều này quan trọng vì H3N2 vốn nổi tiếng “khó chịu”: biến đổi nhanh, dễ gây mùa cúm nặng, và thường làm hệ thống y tế phải gồng mình. CDC cũng dự báo hoạt động cúm trên cả nước vẫn đang ở mức cao và nhiều khả năng còn kéo dài thêm vài tuần nữa — không phải câu chuyện một sớm một chiều sẽ “xong”.

Vaccine cúm: không hoàn hảo, nhưng là “cửa giảm rủi ro” khi dịch đang lên
Giữa lúc cúm bùng mạnh, câu hỏi quen thuộc lại quay về: “Tiêm còn kịp không?” CDC nhấn mạnh vẫn còn thời gian để tiêm ngừa trong mùa này. Tuy nhiên, một điểm gây tranh luận là Mỹ vừa có điều chỉnh trong khuyến cáo tiêm chủng trẻ em theo hướng “cùng quyết định với bác sĩ” (shared clinical decision-making) đối với vaccine cúm — khiến nhiều tiểu bang và các hội y khoa phải lên tiếng giữ khuyến cáo tiêm rộng rãi cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên.

Cùng lúc, tin giả lại có đất sống: “vaccine cúm không có tác dụng.” Thực tế, nghiên cứu tổng hợp quy mô lớn (dựa trên các nghiên cứu quan sát kiểu “test-negative”) cho thấy tiêm vaccine cúm có liên quan đến việc giảm các biến cố nặng. Ước tính gộp cho thấy hiệu quả bảo vệ khoảng 42% đối với nhập viện, 36% đối với tử vong, 51% đối với viêm phổi, và khoảng 52% đối với nguy cơ phải vào ICU. Nói cách khác: vaccine không phải áo giáp “miễn nhiễm tuyệt đối”, nhưng là cách thực tế để giảm khả năng bạn phải trả giá bằng phòng cấp cứu, máy thở, hay giường hồi sức.

Và với những người có nguy cơ cao, bác sĩ còn có thuốc kháng virus kê toa để điều trị cúm — càng dùng sớm càng có lợi.

Khi cúm chưa hạ, sởi lại bốc lên: South Carolina vượt 300 ca, nguy cơ lan rộng
Trong khi cúm làm người ta kiệt sức từ bờ Đông sang bờ Tây, một bóng ma khác đang trở lại: sởi. South Carolina đang ghi nhận một đợt bùng phát lớn, với tổng số ca đã vượt 300. Có tuần số ca tăng vọt chỉ trong vài ngày — cho thấy tốc độ lây lan của sởi vẫn “khét tiếng” như lịch sử từng cảnh báo.

Sởi đặc biệt nguy hiểm ở chỗ: chỉ một cộng đồng có tỷ lệ tiêm thấp là đủ để dịch bùng mạnh, rồi lan ra nhà thờ, trường học, nhà hàng, siêu thị… Khi số điểm phơi nhiễm tăng, việc truy vết trở nên khó như “vá lưới giữa dòng”. Với trẻ chưa tiêm, cách ly sau phơi nhiễm có thể kéo theo nhiều tuần nghỉ học, khiến gia đình vừa lo bệnh vừa lao đao vì công việc.

Bài học chung: dịch bệnh quay lại nhanh hơn tốc độ chúng ta kịp tin nhau
Cúm và sởi đang kể cùng một câu chuyện bằng hai giọng khác nhau: một bên là làn sóng cúm H3N2 mới khiến bệnh viện quá tải; bên kia là sởi tận dụng các “khoảng trống tiêm chủng” để trở lại. Điểm gặp nhau nằm ở niềm tin — khi niềm tin lung lay, tin giả chạy nhanh hơn thông tin chính thống; còn virus thì chỉ cần một khe cửa là đủ lách vào.

Mùa bệnh hô hấp nào rồi cũng qua. Nhưng cái giá phải trả sẽ nhẹ hơn rất nhiều nếu cộng đồng vẫn giữ được những “thói quen phòng thân” cơ bản: tiêm ngừa đúng lúc, theo dõi dấu hiệu nặng, và đừng để một dòng trạng thái trên mạng xã hội quyết định thay bác sĩ.