Paté chết chóc của xứ thiên đường : 130 tấn thịt lợn bệnh và 4 tháng “mù thông tin”
 

TP.HCM vừa thừa nhận một thực tế đáng ngại: suốt 4 tháng, nhiều cơ quan quản lý và cả hệ thống bán lẻ rơi vào tình trạng bị động thông tin liên quan vụ 130 tấn thịt lợn ôi thiu, dương tính dịch tả lợn châu Phi tại Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco). Vụ án đã được Công an Hải Phòng bắt giữ lô hàng và khởi tố từ tháng 9/2025, nhưng phải tới tuần đầu tháng 1/2026, TP.HCM mới chính thức “nhận ra” để rà soát, dừng lưu thông và tính chuyện thu hồi.

Ông Nguyễn Minh Hùng, Phó trưởng phòng Quản lý thương mại (Sở Công Thương TP.HCM) xác nhận đơn vị chỉ biết sự việc gần đây qua những kênh không chính thức. Tình trạng tương tự cũng được ghi nhận ở cơ quan an toàn thực phẩm và một số chuỗi siêu thị lớn — trong khi hàng hóa mang thương hiệu Halong Canfoco vẫn lưu thông bình thường trong giai đoạn điều tra.

Mốc thời gian “điện giật”: phát hiện từ 8/9, khởi tố 12/9, đến tháng 1 mới thu hồi
Hồ sơ vụ việc được nêu cho thấy một đường thẳng lạnh lùng của thủ tục — và một khoảng trễ nóng rực của trách nhiệm:
Ngày 8/9/2025: phát hiện 130 tấn thịt lợn ôi thiu, dương tính dịch tả lợn châu Phi tại kho Halong Canfoco.
Ngày 12/9/2025: khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.
Tháng 1/2026: TP.HCM mới bắt đầu các bước dừng lưu thông/thu hồi.

Trong quản lý rủi ro thực phẩm, “chậm” không chỉ là chậm. “Chậm” là kéo dài vùng mù, để người tiêu dùng tự bơi bằng tin đồn, và để doanh nghiệp tử tế cũng bị cuốn vào một làn sóng ngờ vực không kiểm soát.

Doanh nghiệp nói đã tiêu hủy từ tháng 9, nhưng vì sao không cảnh báo sớm?
Trong bản giải trình, Halong Canfoco khẳng định đã phối hợp và tiêu hủy lô nguyên liệu vi phạm từ tháng 9/2025. Tuy nhiên, điều khiến dư luận khó nuốt là câu hỏi giản dị mà nhức nhối: vì sao không có thông báo sớm cho đối tác phân phối và người tiêu dùng, nhất là khi tâm lý xã hội đối với thực phẩm luôn nhạy như lưỡi dao?

Khoảng trống ở đây không chỉ là thủ tục. Nó là khoảng trống của “minh bạch chủ động” — thứ lẽ ra phải xuất hiện trước khi cơ quan quản lý bị hỏi, trước khi mạng xã hội dựng nên tòa án của riêng mình.

Cận Tết: chỉ một vệt nghi vấn cũng đủ làm thị trường chao đảo
Sự việc nổ ra đúng giai đoạn cận Tết Nguyên đán — mùa mà thực phẩm chế biến, đồ hộp, hàng đóng gói tăng mạnh. Người tiêu dùng lúc ấy không chỉ mua đồ ăn; họ mua sự an tâm để mang về nhà. Khi niềm tin bị xước, dù chỉ một đường nhỏ, nó vẫn lan như vết dầu trên mặt nước.

Và đây cũng là lúc vụ việc phơi ra điểm nghẽn lớn: cơ chế phối hợp liên vùng, cảnh báo sớm, và trách nhiệm truyền thông rủi ro dường như còn nhiều lỗ hổng. Quyết định pháp lý có thể nằm trong hồ sơ, nhưng nếu thông tin không đến được nơi hàng hóa đang bán, thì “bảo vệ người tiêu dùng” chỉ còn là câu khẩu hiệu treo tường.

“Hiệu ứng domino” lan sang ngành khác: Highlands Coffee tạm ngưng Trà Sen Vàng
Điều đáng chú ý là làn sóng nghi ngại không dừng ở quầy thịt hay kệ đồ hộp. Ngày 09/01/2026, Highlands Coffee gây bất ngờ khi thông báo tạm ngưng Trà Sen Vàng và Trà Vải trên toàn hệ thống. Sau đó, The Coffee House cũng có động thái tương tự với Trà Phúc Kiến Sen Vải.

Về kỹ thuật, “thịt heo” và “hạt sen” nghe chẳng liên quan. Nhưng về tâm lý, chúng gặp nhau ở một điểm: niềm tin vào chuỗi cung ứng. Khách hàng không nhất thiết sợ “hạt sen nhiễm từ thịt heo”; họ sợ một tư duy quản lý lỏng lẻo ở gốc rễ của đối tác cung ứng. Một vết nứt ở một mảng có thể kéo cả thương hiệu đối tác khác rơi vào “vòng nghi vấn”.

Với Highlands, Trà Sen Vàng được xem là sản phẩm “đinh”. Dừng bán đồng nghĩa chấp nhận tổn thất doanh thu trước mắt để đổi lấy điều khó mua hơn: sự an tâm của khách hàng. Đó là một lựa chọn truyền thông dứt khoát — và cũng là lời nhắc rằng trong thời đại tin đồn chạy nhanh hơn xe cứu thương, phản ứng chậm đôi khi phải trả giá bằng cả danh tiếng.

Thông điệp xin lỗi… rồi biến mất sau 15 phút: một cú “tắt mic” khó hiểu
Sáng 12/1, fanpage chính thức của Halong Canfoco đăng thông báo liên quan vụ dịch tả lợn châu Phi, cảm ơn cộng đồng đã đặt câu hỏi, khẳng định coi trọng quy trình kiểm soát an toàn thực phẩm và cho biết sẽ phối hợp chờ kết luận chính thức để minh bạch thông tin. Doanh nghiệp cũng nhấn mạnh theo cơ sở khoa học/kỹ thuật, các tác nhân như virus dịch tả lợn châu Phi hay vi khuẩn Salmonella bị tiêu diệt trong quá trình xử lý nhiệt theo đúng quy chuẩn; sản phẩm sau chế biến đáp ứng yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm, không ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng. Cuối cùng, doanh nghiệp gửi lời xin lỗi và thừa nhận sự tổn thương niềm tin.

Nhưng chỉ khoảng 15 phút sau, thông báo này không còn xuất hiện trên tài khoản chính thức. Và đến lúc đó, điều nguy hiểm nhất đã xảy ra: thay vì dập tắt đám cháy tin đồn, sự biến mất ấy lại như… đổ thêm xăng.

Khi “con dấu” không cứu được niềm tin: bài học về cảnh báo sớm và trách nhiệm liên đới
Vụ việc còn kéo theo những chi tiết về nội bộ doanh nghiệp: từ khi ông Trương Sỹ Toàn giữ vị trí Tổng giám đốc (năm 2021), công ty trải qua biến động doanh thu/lợi nhuận; và gần đây ông được nêu là đã bị cơ quan điều tra bắt giam liên quan vụ thu gom thịt lợn nhiễm bệnh. Lô nguyên liệu 130 tấn đã bị tiêu hủy theo quy định, còn điều tra vẫn tiếp diễn.

Nhưng dù kết luận cuối cùng ra sao, câu chuyện đã kịp để lại một vết hằn: khi cơ chế cảnh báo sớm trễ nhịp, khi thông tin liên vùng không chạy, khi doanh nghiệp thiếu minh bạch chủ động, thì xã hội sẽ tự tạo “hệ thống cảnh báo” bằng mạng xã hội — và cái giá của hệ thống đó thường là hoảng loạn, chụp mũ, và thiệt hại lan sang cả những bên không trực tiếp gây ra lỗi.

Cận Tết, người dân không cần những lời hứa chung chung. Họ cần một quy trình rõ ràng: phát hiện ở đâu, khoanh vùng thế nào, lô nào liên quan, thu hồi ra sao, ai chịu trách nhiệm, và bao giờ công bố đầy đủ. Bởi trong chuyện ăn uống, niềm tin không phải thứ để “đợi kết luận rồi tính”. Niềm tin phải được giữ từ phút đầu tiên.