50% bệnh nhân ung thư càng điều trị càng... nặng thêm? Đây là lý do tại sao
 

Mình xin kể một câu chuyện có thật:
Có một bác sĩ, khi cha mình phát hiện ung thư phổi giai đoạn cuối, ông đã quyết định không cho cha hóa trị hay xạ trị. Thay vào đó, ông chỉ lo cho cha giảm đau, chăm sóc chu đáo, và để cha về quê sống những ngày cuối thanh thản bên người thân.
Nghe có vẻ lạ phải không? Nhưng đây lại là một quyết định rất khoa học. Bởi không phải lúc nào "điều trị mạnh" cũng là tốt. Có những trường hợp, việc điều trị quá mức chỉ khiến người bệnh kiệt sức, đau đớn nhiều hơn, trong khi khả năng sống lâu thêm rất thấp.
"Điều trị quá mức" nghĩa là gì?
Đơn giản là khi cách điều trị không còn phù hợp với tình trạng của người bệnh nữa.
Hậu quả thường thấy:
Chất lượng sống giảm nghiêm trọng (không ăn được, không ngủ được, người kiệt quệ)
Tác dụng phụ nặng nề (giảm bạch cầu, dễ nhiễm trùng, suy gan thận...)
Tốn tiền, tốn công, mà sức khỏe không cải thiện
Cả nhà căng thẳng, bệnh nhân mất hy vọng
Mình nói thật: nhiều người không qua khỏi vì bệnh, mà vì cơ thể không chịu nổi những đợt điều trị quá mạnh.
5 điều cần nhớ để tránh điều trị quá mức (đặc biệt với ung thư phổi)
(1) Mổ thành công giai đoạn sớm: Không phải ai cũng cần "điều trị thêm"
Ung thư phổi giai đoạn sớm (giai đoạn I, một phần giai đoạn II) sau khi mổ bỏ khối u: Có người chỉ cần tái khám định kỳ, bỏ thuốc lá, ăn uống đủ chất, tập luyện. Đừng vì lo lắng mà dùng thuốc dài dài mà không cần thiết.
(2) Hóa trị/xạ trị phải rõ mục đích
Trước khi bắt đầu, hãy hỏi bác sĩ 3 câu này:
Mục tiêu là gì? Chữa khỏi hẳn / giảm nguy cơ tái phát / kiểm soát bệnh / giảm triệu chứng?
Lợi ích cụ thể là gì?
Tác dụng phụ ra sao, và khi nào thì phải dừng?
Liều thuốc không phải càng nhiều càng tốt. Khi xét nghiệm máu kém, người yếu, ăn uống không được → đôi khi cần tạm ngưng, giảm liều, hoặc thay đổi phương pháp.
(3) Thuốc đích/thuốc miễn dịch: Không dùng theo "trào lưu"
Thuốc đích phải dựa trên kết quả xét nghiệm gen (EGFR, ALK, ROS1...)
Thuốc miễn dịch thường cần xét chỉ số PD-L1 và đặc điểm khối u
Dùng "mò" vừa tốn tiền, vừa nguy hiểm. Khi thuốc không còn hiệu quả, nên xét nghiệm lại để biết cách điều trị tiếp theo phù hợp.
(4) Đông y – thực phẩm chức năng: Đừng để "bổ" thành "hại"
Mình không phủ nhận tác dụng hỗ trợ, nhưng xin nhớ:
Không phải thứ gì "tự nhiên" cũng an toàn
Có loại gây hại gan thận, hoặc ảnh hưởng đến thuốc đang dùng
Đặc biệt cẩn thận khi đang hóa trị, dùng thuốc đích hoặc thuốc miễn dịch
(5) Đôi khi, "điều trị tốt nhất" chính là CHĂM SÓC GIẢM NHẸ
Chăm sóc giảm nhẹ không có nghĩa là bỏ cuộc. Mà là: giảm đau, giảm khó thở, giảm buồn nôn, ngủ ngon hơn, ăn được hơn, đi lại được, nói chuyện được. Nhiều bệnh nhân khi được chăm sóc đúng cách, chất lượng sống tăng lên rõ rệt.
Khi nào nên cân nhắc có tiếp tục điều trị không?
Nếu người thân đang ở giai đoạn muộn, hãy hỏi bác sĩ:
Điều trị này giúp sống thêm được bao lâu? (tuần/tháng/năm)
Chất lượng sống sẽ tốt hơn hay tệ hơn?
Có cách nào nhẹ nhàng hơn không? (giảm liều, đổi phác đồ, chăm sóc giảm nhẹ)
Dấu hiệu nào cho thấy cần dừng ngay?
Người bệnh mong muốn gì? (muốn tỉnh táo, muốn về nhà, muốn bớt đau...)
👉 Quyền quyết định thuộc về người đang chịu đựng căn bệnh, không chỉ là bác sĩ hay gia đình.
Kết lại: Sống lâu quan trọng, nhưng sống có chất lượng còn quan trọng hơn. Chống ung thư không phải lúc nào cũng phải "chiến đấu đến cùng", mà là biết lúc nào nên điều trị, lúc nào nên dừng lại để giữ phẩm giá và chất lượng sống cho người bệnh.
Nếu gia đình nào đang trong tình huống khó khăn, cứ chia sẻ (giai đoạn bệnh, tình trạng hiện tại, đang dùng thuốc gì, vấn đề chính là gì), mình sẽ cố gắng gợi ý cách trao đổi với bác sĩ và hướng chăm sóc để bớt hoang mang nhé.

VietBF@sưu tập