Món ăn thơm ngon khoái khẩu ngày lạnh nhưng tiềm ẩn tế bào ung thư, người Việt nên biết để tránh
 

Tế bào ung thư có thể tồn tại trong cơ thể, nhưng chế độ ăn uống lành mạnh và cách chế biến an toàn đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn chúng phát triển.

Ngăn ngừa tế bào ung thư: Vì sao không nên ăn thịt nướng?
Thịt là nguồn cung cấp đạm quan trọng cho cơ thể, tuy nhiên cách chế biến, đặc biệt là nướng thịt ở nhiệt độ cao, có thể vô tình tạo điều kiện cho tế bào ung thư phát triển và tiến triển thành bệnh. Nhiều nghiên cứu y khoa đã chỉ ra mối liên quan rõ ràng giữa thói quen ăn thịt nướng, thịt hun khói với nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư đường tiêu hóa.

Để bảo quản thịt, nhiều nhà sản xuất sử dụng nitrite hoặc nitrate (muối diêm). Bản thân các chất này không trực tiếp gây ung thư, nhưng khi thịt được chế biến ở nhiệt độ cao, chúng có thể kết hợp với axit amin tạo thành nitrosamine và nitrosamide – những hợp chất đã được chứng minh có khả năng gây ung thư.

Các nghiên cứu cho thấy, việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm chứa nhiều muối, thịt hun khói, thịt chế biến sẵn làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày, ung thư đại tràng, đồng thời góp phần làm rối loạn huyết áp và chuyển hóa. Đây là những yếu tố thuận lợi khiến tế bào ung thư vốn tồn tại âm thầm trong cơ thể.

Thịt nướng và các hợp chất “kích hoạt” tế bào ung thư

Khi nướng thịt bằng lửa than ở nhiệt độ cao (khoảng 500–600°C), mỡ từ thịt chảy xuống than hồng sẽ sinh ra hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) – nhóm chất được xếp vào loại có khả năng gây ung thư.

Trong khi đó, nướng thịt bằng lò hoặc quay ở nhiệt độ từ 80–100°C cũng không hoàn toàn an toàn. Chất creatin (hoặc creatinin) trong thịt có thể chuyển hóa thành amin thơm dị vòng (HCA). Khi vào gan, các chất này tiếp tục biến đổi thành chất độc, sau đó di chuyển xuống ruột, làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng.

Đáng lưu ý, nước thịt chảy ra, phần thịt cháy xém hoặc nước sốt bám lò – những thứ nhiều người có thói quen tận dụng – lại là nơi tập trung nhiều HCA nhất. Việc tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài có thể làm tăng tổn thương ADN và thúc đẩy sự phát triển của tế bào ung thư.

Cách nướng thịt an toàn hơn để giảm nguy cơ ung thư
Theo khuyến cáo của Viện Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ, nếu vẫn sử dụng phương pháp nướng, người dân nên áp dụng các biện pháp sau để giảm nguy cơ hình thành các hợp chất gây ung thư:

Ướp thịt trước khi nướng
Các nghiên cứu cho thấy việc ướp thịt với giấm, nước cốt chanh, thảo mộc và gia vị giàu chất chống oxy hóa có thể làm giảm đáng kể sự hình thành HCA, từ đó hạn chế nguy cơ kích hoạt tế bào ung thư.

Nấu chín một phần trước khi nướng
Đối với miếng thịt lớn, nên nấu chín sơ bằng lò vi sóng, lò nướng hoặc bếp trước khi đưa lên vỉ nướng. Cách này giúp rút ngắn thời gian tiếp xúc trực tiếp với lửa, giảm tạo chất độc hại.

Cắt bỏ mỡ thừa
Loại bỏ mỡ trước khi nướng giúp hạn chế mỡ chảy xuống than hồng, giảm hình thành PAH. Khi nướng, nên đặt thịt ở giữa vỉ và lật thường xuyên để tránh cháy xém.

Nướng cùng với rau củ
Cắt thịt thành miếng nhỏ, xen kẽ với rau củ giúp rút ngắn thời gian nướng. Thực phẩm có nguồn gốc thực vật không tạo ra HCA và còn giúp giảm nguy cơ ung thư.

Giữ nhiệt độ thấp

Nướng ở lửa nhỏ, tránh để thịt cháy đen. Trước khi ăn, nên cắt bỏ hoàn toàn phần cháy xém để hạn chế đưa các chất gây hại vào cơ thể.

Mỗi ngày nên ăn bao nhiêu thịt là đủ?
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho biết, nhiều nghiên cứu dinh dưỡng đã đưa ra khuyến cáo cụ thể về lượng thịt tiêu thụ an toàn:

Thịt đỏ (bò, lợn, bê…): Không quá 300–500g/tuần, tốt nhất chỉ ăn 2 lần/tuần, mỗi lần 100–150g. Ưu tiên luộc, hấp, hầm thay vì nướng.

Thịt gà và các loại thịt trắng: Ăn tối đa 3 lần/tuần, không quá 150g/ngày.

Thịt nạc: Không nên ăn quá nhiều hàng ngày vì có thể làm tăng nguy cơ tim mạch. Một số nghiên cứu cho thấy thịt nạc khi chế biến ở nhiệt độ cao còn có thể sinh ra chất gây tổn thương gen, làm tăng nguy cơ ung thư trực tràng.

Thịt mỡ: Giàu chất béo, ăn nhiều không có lợi cho tim mạch và chuyển hóa.

VietBF@ sưu tập