32 đặc công Cuba bị nghi là Delta Mỹ tiêu diệt trong vụ bắt sống Maduro
 

Sau chiến dịch của Mỹ bắt sống Nicolás Maduro, một con số lạnh như thép bất ngờ xuất hiện từ phía Havana: 32 công dân Cuba đã thiệt mạng trong các “hành động chiến đấu”, khi đang làm nhiệm vụ theo đề nghị của phía Venezuela. Cuba tuyên bố hai ngày quốc tang, coi đây là những người “hoàn thành nhiệm vụ với phẩm giá và tinh thần anh hùng”.

Đáng chú ý: đây là lần hiếm hoi sau nhiều thập niên, người ta chứng kiến dấu hiệu đối đầu có thương vong giữa hai kẻ thù thời Chiến tranh Lạnh – Mỹ và Cuba – trong một sự kiện cụ thể, có địa điểm, có xác nhận, có tang lễ.

“Họ bảo vệ Maduro” – và nghi vấn lâu nay bỗng hóa thành lời thú nhận
Tổng thống Donald Trump nói thẳng: “Nhiều người Cuba đã mất mạng… họ bảo vệ Maduro. Đó không phải nước đi hay.” Câu nói ấy, cộng với thông báo chính thức từ Cuba, khiến một nghi vấn tồn tại nhiều năm nay bỗng rơi cái “rẹt” xuống mặt bàn: lực lượng bảo vệ vòng trong của Maduro có bóng dáng Cuba.

Phía Cuba không nói họ là ai ở Caracas, chết ở đâu, chết thế nào. Phía Mỹ cũng không công bố chi tiết. Nhưng việc Havana xác nhận người của mình thiệt mạng “trong chiến đấu” đã đủ để thắp lên cơn sóng: trên mạng, nhiều người gọi họ là “đặc công/đội bảo vệ”, và không ít lời đồn gắn thẳng với lực lượng đặc nhiệm Mỹ. Tất cả những chi tiết ấy, đến lúc này, vẫn nằm trong vùng chưa được hai phía công khai làm rõ — chỉ biết rằng Cuba đã mất người thật, và đã để tang thật.

Cơn địa chấn đối với Havana: Maduro ngã, ‘ống truyền máu’ dầu mỏ bị bóp nghẹt
Maduro bị bắt không chỉ là cú sụp của một cá nhân. Với Cuba, đó là cú giật mạnh vào một liên minh sống còn: nhiều năm qua, Caracas là nguồn tiếp sức dầu mỏ và hỗ trợ kinh tế; đổi lại là dòng chảy cố vấn, chuyên gia, bác sĩ và nhân sự “hỗ trợ hệ thống” mà Cuba gửi sang.

Bây giờ, khi trục Venezuela–Cuba chao đảo, Havana càng lộ rõ điểm yếu. Trên đảo, cúp điện kéo dài vì thiếu nhiên liệu và nhà máy điện già cỗi; lương thực khan hiếm; sức chịu đựng xã hội bị bào mòn từng ngày. Trong bối cảnh ấy, mất chỗ dựa từ Venezuela chẳng khác gì bị kéo tuột tấm áo khoác giữa gió lạnh.

“Are we next?”: nỗi lo lan như khói sau đòn đánh “quá gọn”
Điều làm người Cuba choáng nhất không chỉ là chuyện Maduro bị bắt, mà là cách bị bắt: nhanh, gọn, “không ai kịp trở tay”. Một số người ở Havana nói họ đã nghe cảnh báo về nguy cơ Mỹ can thiệp suốt nhiều thập niên, nhưng đến khi điều đó xảy ra ở Venezuela thì… chẳng ai chuẩn bị kịp.

Và câu hỏi bắt đầu bật ra, nửa đùa nửa thật, nhưng càng nói càng lạnh sống lưng: “Are we next?” – tới lượt mình chưa?

Díaz-Canel thề “đổi cả mạng sống”, nhưng Cuba đang đứng trước bài toán tàn nhẫn
Tại một cuộc biểu tình gần Đại sứ quán Mỹ ở Havana, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel tuyên bố sẵn sàng trả giá “nặng” để giữ liên minh, thậm chí nói đến việc hy sinh. Lời lẽ cứng như đá – nhưng bài toán trước mắt lại mềm như thịt:

Nếu Venezuela không còn là “phao dầu mỏ”, Cuba sẽ cô lập hơn, đói hơn, tối hơn. Và khi Washington đã công khai nói Cuba là chủ đề “sẽ phải bàn tới”, nỗi lo trên đảo càng có đất để nảy mầm.

Cuộc chơi kế tiếp: chỉ dọa đã đủ, hay sẽ có một vòng siết mới?
Ngay lúc này, chưa ai dám khẳng định Mỹ sẽ làm gì tiếp theo với Cuba. Có người tin rằng chỉ cần “bóng ma” can thiệp cũng đủ khiến Havana nhượng bộ, thả tù nhân chính trị hoặc chấp nhận cải cách. Có người lại cho rằng, với những “diều hâu thay đổi chế độ”, cơ hội để hạ một đối thủ chỉ cách Florida 90 dặm là thứ rất khó cưỡng.

Cuba từng trải qua quá nhiều lần đối đầu để hiểu một điều: có những cuộc chiến không cần nổ súng vẫn khiến cả xã hội kiệt quệ. Nhưng sau vụ Maduro, họ cũng hiểu thêm điều thứ hai: nếu súng nổ, nó có thể nổ rất nhanh.